Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc

Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc. Mở điện thoại, chạm vào ứng dụng, chọn nhà hàng yêu thích và đặt món, thanh toán trực tuyến, rồi chờ khoảng 30 phút, món ăn sẽ được giao đến tận cửa. Đây đã trở thành thói quen phổ biến không chỉ với 80 triệu người ở Trung Quốc mà còn với hàng tỷ người trên khắp thế giới. Tuy nhiên, ít ai biết đến những khó khăn và áp lực mà các shipper phải đối mặt.

Áp lực công việc, quá tải và rủi ro tai nạn giao thông

Tại Trung Quốc, ngành giao nhận thực phẩm đang phát triển với tốc độ rất nhanh. Tổng giá trị giao dịch hàng ngày qua các dịch vụ này đã vượt ngưỡng 2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 300 triệu USD). Cùng với đó, số lượng công ty cung cấp dịch vụ giao hàng cũng xuất hiện dày đặc "như nấm sau mưa."
Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc

Theo thống kê mới nhất, đến năm 2018, ngành công nghiệp này đã tạo việc làm cho hơn 36,5 triệu người tại Trung Quốc.

Dữ liệu từ Meituan Dianping, một trong những nhà cung cấp dịch vụ giao nhận thực phẩm lớn nhất Trung Quốc, cho thấy trong quý I/2020, số lượng shipper đã tăng lên 2,95 triệu người, cao hơn so với 2,7 triệu vào năm 2018. Đáng chú ý, trong đó có đến 1,38 triệu shipper là người mới gia nhập ngành.

Ngành giao nhận thực phẩm không chỉ giúp cuộc sống thường nhật trở nên thuận tiện hơn mà còn mang lại luồng sinh khí mới cho nền kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này cũng vấp phải nhiều tranh cãi và lo ngại.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí An toàn Lao động Trung Quốc, 84% nhân viên giao hàng làm việc hơn 10 giờ mỗi ngày. Tại Bắc Kinh, shipper làm việc trung bình 11,4 giờ/ngày, gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe do làm việc quá sức.

Câu chuyện của Zhang Pei, một shipper 27 tuổi, là ví dụ điển hình. Zhang xuất thân từ một vùng quê nghèo, chỉ học hết lớp 7 và sau đó lên thành phố tìm việc. Mặc dù nhận thức rõ những nguy hiểm phải đối mặt, nhưng Zhang không có sự lựa chọn nào khác. Anh làm việc 14 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần, để kiếm được trung bình 1,1 USD cho mỗi đơn hàng.

Khi kéo ống quần lên, Zhang để lộ 4 vết xước cùng những vết bầm tím quanh mắt cá chân. Zhang chia sẻ rằng với tính chất công việc phải di chuyển liên tục, tham gia giao thông bất kể thời gian và với tốc độ cao, việc bị trầy xước hay chảy máu là điều bình thường. "Vợ tôi nhiều lần van xin tôi đổi công việc khác, nhưng với trình độ học vấn thấp như vậy, rất khó tìm được một công việc có thu nhập tương tự", Zhang tâm sự.
Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc

Ngoài áp lực công việc, các shipper còn phải đối mặt với nhiều rủi ro liên quan đến tai nạn giao thông và những nguy hiểm khác khi làm việc vào ban đêm và sáng sớm. Việc tài xế vội vã muốn tăng năng suất dẫn đến việc vượt đèn đỏ và đi ngược chiều đã trở thành chuyện thường ngày. Một số tài xế, đặc biệt là những người mới vào nghề, thường vừa lái xe vừa sử dụng định vị để tìm đường, điều này dẫn đến tình trạng mất tập trung và gây ra tai nạn giao thông.

Từ đầu năm đến giữa tháng 9, cảnh sát Thượng Hải đã xử lý hơn 43.000 vụ vi phạm giao thông do tài xế giao hàng gây ra. Theo cơ quan này, trung bình cứ 60 giờ lại có một shipper gặp phải tai nạn nghiêm trọng. Tại Thâm Quyến, số nhân viên giao hàng liên quan đến 12% tổng số vụ tai nạn giao thông.

Bán mạng vì những ảo tưởng

Một trong những nguyên nhân khiến các shipper làm việc vất vả đến vậy là do mức lương quá thấp so với những gì họ kỳ vọng. Các nền tảng giao hàng thực phẩm đã tạo ra một ảo tưởng rằng shipper có thể kiếm được nhiều tiền hơn so với công nhân (thường là những người từ quê lên thành phố tìm việc) mà không cần phải làm việc quá cực nhọc.

Công ty Meituan đã công bố rằng hơn một nửa số tài xế của họ có thể kiếm được 4.000 nhân dân tệ/tháng (khoảng 590 USD). Gần 60% tổng số shipper của ứng dụng này làm việc chưa đến 4 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, những con số trung bình này không tính đến thu nhập của các tài xế làm việc tạm thời, do đó không phản ánh đúng thực tế cuộc sống của những tài xế hợp tác, khiến nhiều người có cái nhìn sai lầm và hiểu nhầm về sự vất vả của công việc này.

Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc

Thu nhập của tài xế hoàn toàn phụ thuộc vào số lượng đơn hàng mà họ giao mỗi ngày. Để đạt được mức thu nhập mong muốn, tài xế phải làm việc cật lực để kịp thời thực hiện các đơn hàng mới.

Ngoài ra, ở Trung Quốc, nhiều nền tảng giao hàng sử dụng các thuật toán và cơ sở dữ liệu để gây áp lực lên tài xế về thời gian giao hàng. Để đáp ứng các yêu cầu của công ty cũng như đạt được mục tiêu thu nhập cá nhân, không ít tài xế đã bất chấp mọi thứ và vi phạm luật giao thông.
Chuyện nghề giao hàng đầy máu và nước mắt ở Trung Quốc
​​​​​​​

Nhiều khi, tài xế phải đi theo các tuyến đường giao hàng mà ứng dụng đề xuất, dẫn đến việc đi lòng vòng. Nếu họ không kịp thời giao hàng hoặc nhận phản hồi tiêu cực từ khách hàng, họ ngay lập tức sẽ bị phạt. Với những áp lực như vậy, rất nhiều tài xế giao hàng không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc mạo hiểm tính mạng để chạy đua với các thuật toán.
Trong bối cảnh nhiều thành phố trên thế giới áp dụng các biện pháp giới nghiêm để phòng chống Covid-19, hàng triệu người buộc phải tạm dừng việc di chuyển nhằm tránh lây nhiễm virus. Trong tình huống này, những người shipper đã trở thành những kị binh thực thụ, giúp hàng trăm nghìn gia đình mua sắm thực phẩm, hàng hóa và đồ ăn mà không cần ra ngoài. Nhà báo Trung Quốc Xu Hailin, người thường xuyên sử dụng dịch vụ giao hàng, cho biết bản thân rất cảm thông và chia sẻ với các shipper. Ông cho rằng những tài xế giao hàng cần được thấu hiểu, tôn trọng và nhận được sự hỗ trợ từ cả công ty giao nhận lẫn khách hàng.